Announcement: Vrnjacka Banja – dragulj Srbije

vrnjacka-banja-mapa

VRNJAČKA BANJA SRBIJA

Čudotvorka zdravlja i bajkolika metropola turizma u Srbiji – Vrnjačka Banja, leži na severnim šumovitim padinama planine Goč (1147 m), koje se blago talasasto spuštaju prema dolini Zapadne Morave, na nadmorskoj visini od 220 do 300 m, u živopisnim dolinama Vrnjačke i Lipovačke reke, udaljena od Kraljeva 26, a oko 200 km južno od Beograda Današnji naziv Vrnjacka Banja dobila je po selu Vrnjci na čijem su ataru pronađeni izvori mineralne vode.

vrnjacka-banja-hotel

Hotel Merkur u Vrnjackoj Banji

Ovaj balneološki biser ima dugu lečilišnu tradiciju, ali o nastanku Vrnjačke Banje nema pisanih dokumenata. Pretpostavlja se da je lekovitost njenih mineralnih izvora bila poznata još Ilirima. Međutim, da su njene blagodeti bile poznate još u antičko doba nedvosmisleno dokazuju arheološka nalazišta u Vrnjackoj Banji: ostaci bazena, stari rimski bunar (Fons Romanus), novčići iz II i IV veka – pronađeni 1922. i 1925. godine. Nije pouzdano utvrđeno da li su ove terme korišćene u poslerimskom periodu i u srednjovekovnoj Srbiji, što, ipak, nije isključeno, s obzirom na blizinu manastira Žiča, Ljubostinja i Kruševca, prestonice cara Lazara.

U vreme vladavine Turaka, po predanju, topli izvori u Vrnjačkoj Banji korišćeni su povremeno tokom poznog Srednjeg veka, za lečenje turskih spahija.
Prvi pisani podaci o ovom poznatom prirodnom lečilištu Vrnjačkoj Banji nalaze se u izveštaju geologa i barona Žigmunda Avgusta Volfganga Herdera, upravnika Saksonskih rudnika u Frajburgu, koji je, po nalogu kneza Miloša Obrenovića i srpske vlade, ispitivao prirodna bogatstva ondašnje Srbije.

Baron Herder, u svom izveštaju iz 1835, a na osnovu hemijske analize, dao je pohvalnu ocenu vrnjačkoj mineralnoj vodi uporedivši je sa vodama Karlovih Vari (Češka). S ovom ocenom složio se i dr Emerih Lindenmajer, u svom delu „Opis mineralnih voda u Srbiji”, iz 1856. Skoro deceniju i po kasnije, naš poznati lekar i botaničar, dr Josif Pančić, ovu mineralnu vodu takođe je laskavo ocenio i uporedio je sa banjom Krenhen, u Emsu (Nemačka). I mnoge kasnije i savremene analize potvrdile su lekovitost vrnjačkih mineralnih voda, njihovu korisnost i delotvornost u lečenju široke lepeze bolesti i za oporavak, što je uticalo da se Vrnjačka Banja razvije u veliki zdravstveni i turistički centar.
Ostalo je zabeleženo da je 1856. mesni sveštenik Jefimije Hadži Popović prvi izvršio primitivnu kaptažu toplog mineralnog izvora i njegovu lekovitost isprobao na sebi, a zatim, naredne godine, doveo na lečenje svog prijatelja sveštenika iz Kraljeva (tada Karanovac).

Glas o lekovitosti ove vode dopro je, potom, i do užičkog vladike Joanikija Krasnojevića, koji u Vrnjačku Banju dolazi na lečenje 1859, i tu pravi mali letnjikovac, gde boravi i leči se tokom leta, sve do smrti.

Među prvim posetiocima Vrnjačke Banje bio je i tadašnji okružni načelnik iz Kruševca, Pavle Mutavdžić, koji se smatra i nosiocem izgradnje ove banje i njenog prerastanja u savremeno lečilište. On je 1860. sagradio prvi bazen i zgradu za stanovanje, a potom pokrenuo akciju za uređenje banje. Na njegovu inicijativu osnovana je 1. jula 1868. prva turistička organizacija u jugoslaviji -Osnovatelno-fundatorsko društvo lekovite kiselo-vruće vode u Vrnjcima. Društvo je okupljalo građane Kraljeva, Kruševca i Trstenika, koji su sopstvenim prilozima započeli izgradnju Banje – sagrađena je česma, toplo kupatilo…

Otuda se 1868. godina smatra početkom rada Vrnjačke Banje. Ipak, pravi uslovi za razvoj Vrnjačke  Banje stiču se posle 1882, kad Vrnjačka  Banja postaje državna, sa sezonskim lekarom.
Te godine podignuto je novo kupatilo u Vrnjackoj Banji, sa zidanim bazenom (stari, od dasaka, srušen je), urađen je vodovod, zdanja – Kursalon, Državna gostionica… (Vrnjacka Banja – sa Soko banjom – su prve banje u Srbiji koje su dobile meteorološku stanicu ~ 1896.)
Izgradnjom železničke pruge koja je povezivala Vrnjačku Banju sa Kraljevom, Kruševcom i Stalaćem, 1910, ustanovljena je banjska Uprava i postavljen je stalni državni banjski lekar. Intenzivniji razvoj Vrnjačke Banje, međutim, započinje posle Prvog svetskog rata. Nastavite sa čitanjem